bgimage

“De vraag is in hoeverre zijn we ons bewust van de mediatie van onze omgeving en hoeveel keuzevrijheid hebben we hierin?”

Op 20 september 2013 organiseerden docenten Nienke Huitenga en Mark Meeuwenoord een lezing over het ontwerpen van ‘mediated environments’ en hoe nieuwe technologie ons dwingt om anders te kijken naar onze omgeving. Met de aanstaande komst van Google Glass op de particuliere markt in het verschiet, werden de studenten van CMD Breda uitgedaagd over deze vraag na te denken. 


door Martin Kloprogge

Voor foto's van de dag, bekijk onze photostream op Flickr

foto gemaakt door Google Glass / Ronald van der Lingen>> Foto gemaakt door de Google Glass / Ronald van der Lingen - begin seminar

We leven massaal in grote steden, waar alle aspecten van onze omgeving ontworpen zijn maar ervaren we dit ook als zo zijnde? Normaal gesproken niet, we zijn er immers aan gewend dat alles om ons heen vormgegeven is, dat aan alles om ons heen gedacht is en gemaakt door iemand anders. Maar wat als we objecten manipuleren die helemaal geen nut meer hebben?

Een voorbeeld hiervan zijn placebo knoppen, knoppen die we dag in, dag uit indrukken maar feitelijk geen effect hebben, ze dienen ertoe om ons, de gebruiker, een gevoel van controle te geven waar we in werkelijkheid totaal machteloos zijn (1). Zo werken steeds meer verkeerslichten geheel automatisch en bepaald een computerprogramma de optimale ‘flow’ van het verkeer. Toch drukken we massaal op die knoppen bij stoplichten.
 
Wat wel duidelijk is is dat de opkomst van nieuwe technologieën ons dwingt om op een andere manier naar onze omgeving en daarmee naar onszelf te kijken. Waar gaan we heen en vooral waar gaan we wel en waar gaan we niet mee akkoord? Door de opkomst van wearables zoals smart-watches en Google Glass zullen we met een vernieuwde blik moeten kijken naar wat we acceptabel vinden aan de opkomende trend die ook wel pervasive computing of everyware (2) wordt genoemd.
 

'The mediated experience' 100 jaar geleden

 

De middag werd ingeleid door Mark Meeuwenoord die sprak over de railway sickness, een verzamelnaam voor een plethora aan aandoeningen die opkwamen na de introductie van de stoomtrein in de 19e eeuw. Zie het plaatje hieronder, waarin een dokter beschrijft dat het 'laten schieten van de oogbal' door het kijken uit het raam van de trein de reiziger zeeziek maakt. (Bron: krant uit 1908). Na verloop van tijd verdwenen deze ‘aandoeningen’ als sneeuw voor de zon. Mensen raakten gewend aan de veranderingen in hun omgeving en de techniek integreerde in het wereldbeeld van de mens. 
 
 
Wat heeft de stoomtrein nu met Google Glass te maken? Het gaat hier om het principe dat niet alleen nieuwe media onze blik doen veranderen. Een trein is net als een telefoon een medium. Want ook bij de introductie van de smartphone ontstonden vergelijkbare vreemde klachten. Denk aan de phantom vibrating syndrome, een fantoom aandoening die ervoor zorgt dat mensen hun telefoon horen of voelen overgaan terwijl dit niet het geval is.
 
De term staat ook wel bekend als ringxiety. Over de aanleiding ervan zijn de meningen verdeeld, het kan komen door bepaalde frequenties geluid in onze omgeving (3) of het komt omdat we sinds de opkomst van de mobiele telefoon altijd-aan staan, we zijn als het ware hyperattentief geworden op de mogelijkheid van een belletje, email of berichtje (4, 5). De aandoening is pas zo’n 10 jaar bekend en het zal mij niet verbazen als deze over 20 jaar, wanneer de technologische mogelijkheid om altijd te kunnen communiceren met iedereen zodanig geïntegreerd is in onze psyche, dat deze aandoening weer zal verdwijnen.
 

"Maak niet de zoveelste digitale dinosaurus" 

 
Sander Veenhof, nieuwe media kunstenaar, maakt veelal gebruik van Augmented Reality. "Door digitale, virtuele objecten over de werkelijkheid heen te plaatsen heeft iedereen, waar dan ook, de mogelijkheid om zichzelf te uiten." Niet alleen heel interessant voor creatieve doeleinden, maar ook lucratief, zo laat Sander wat bronnen voorbij komen die claimen dat de Augmented Reality markt in 2016 zo’n 600 miljard dollar waard zal zijn
 
Het is volgens Sander vooral een kwestie om de mogelijkheden die Augmented Reality biedt in de juiste context plaatsen. "Maak niet de zoveelste digitale dinosaurus die over straat loopt, verzin niet de duizendste manier om reclameborden te kunnen veranderen maar bedenk een oplossing die een behoefte vervult waarin het digitale, virtuele aspect onmisbaar is en dus een toegevoegde waarde heeft.
 
" Bijvoorbeeld het project ‘Ruimtewandelen in het Park’ van Sander, een virtuele, permanente expositie in het Stadswandelpark Eindhoven (6) of zijn eigen expositie in het MoMA, in New York, waarbij hij zonder dat het MoMA hiervan op de hoogte was het hele museum via Augmented Reality had overgenomen en vol heeft gezet met het werk van allerhande kunstenaars die anders nooit in het MoMA hadden kunnen staan.
 

 

Andere projecten van zijn hand bestaan veelal uit het verkennen en verstoren van die context. Zoals het AR Stoplicht dat hij op Oerol 2011 toonde (7), een stoplicht dat enkel bestaat gezien door de camera van een smartphone, een virtuele actie die wel eens een reële reactie teweeg kan brengen. Of Sander’s interpretatie van Google Glass, waarbij we, als we er niet mee bezig zijn, getrakteerd worden op de ouderwetse screensavers terwijl we ons niet langer achter een computerscherm bevinden. (Zie hierboven)
 

Blijf niet ergens achter aan hobbelen

 
Sander is vooral van mening dat het zeer belangrijk is voor creatieven om voorop te blijven lopen als het gaat om technologische ontwikkelingen, weten wat er aan de hand is in plaats van er achter aan te hobbelen, alleen op die manier kunnen wij echt relevante problemen aanpakken.
 
Ronald van der Lingen, werkzaam bij de R&D afdeling van Layar, Android developer en Android fan kwam Google Glass showcasen. Hij is één van de drie Nederlanders die zichzelf Glass Explorers mogen noemen. Het developers-programma dat Google heeft opgezet voor hun visie op de toekomst van wearable communications was eigenlijk voorbehouden aan Amerikanen maar Ronald werd na zijn inschrijving toch geselecteerd om één van de gelimiteerde Glass brillen te mogen kopen.
 
Hij legt Google’s visie op Glass uit als “een efficiëntere manier om technologie te gebruiken zonder jezelf af te sluiten.” En laat nu met die visie niets mis zijn. Mensen zitten overal verborgen in het scherm van hun telefoon, tijdens een vergadering, tijdens het borrelen, een diner of zelfs een romantisch avondje thuis met de partner. We staan altijd aan. Als er al spelletjes (8) bedacht moeten worden die mensen moeten weerhouden om hun telefoon te gebruiken, dan weet je dat mensen verslaafd zijn.

Glass is geen AR-bril

 
De core functionaliteit van Glass is niet om als vervanger te dienen van een smartphone maar om te dienen als hulpstuk dat altijd aanwezig is, korte snelle berichtgeving en hup weer terug naar de realiteit. Van der Lingen stelt ook dat het geen AR-bril is, iets wat Google wel enigzins impliceerde in hun eerdere promotie videos. “Het is niet immersive genoeg om een Augmented Reality bril te kunnen zijn” aldus Ronald. Maar wat is het dan wel?
 
Zoals hij het zelf omschrijft “Glass is een bril met een scherm en stembesturing”. Glass toont een scherm net boven je gezichtsveld ter grootte van een gemiddelde smartphone waarop zeer bondige informatie getoond kan worden. Natuurlijk kan ‘ie ook foto’s en filmpjes maken, al lijkt daar de laatste tijd de meeste ophef over zijn, het einde van onze privacy is in zicht! Nu slaat deze opmerking natuurlijk nergens op, ieder kan met zijn smartphone continu mensen bespieden zonder dat men het doorheeft, je doet alsof je een smsje of email aan het typen bent et voilà! Of kijk eens naar de Samsung Gear (9), Samsung’s eerste zogeheten smartwatch, die een camera in de polsband heeft waarmee voyeur spelen misschien nog wel makkelijker is dan met een Google Glass. Afgezien van het feit dat het makkelijk te zien is voor anderen wanneer het scherm van Glass aanstaat trek je bovenal veel bekijks met het apparaat op je gezicht.
 
Waar Ronald het meest van onder de indruk is, is hoe goed Glass is met context gevoelige vragen. Je vraagt Glass hoe hoog de Eiffel toren is, dan antwoordt het apparaat dat de Eiffel toren 324 meter hoog is. Hierop vraag je hoe het weer is en hij geeft je de actuele weersomstandigheden in Parijs. De Glass onthoudt dus in welke volgorde je vragen stelt en legt zelfstandig verbanden. Maar ook een vraag als “In which movie did Jim Carrey have his memories erased?” weet Glass moeiteloos te beantwoorden. Ook ziet hij een goede toekomst in de mogelijkheden die Glass biedt op het gebied van training op afstand, juist door de camera die het apparaat heeft.
 

"Eén van de grootste uitdagingen is de compleet andere interactie voor de gebruiker"

 
Op de vraag hoe vaak Ronald de Google Glass gebruikt antwoord hij dat hij het apparaat in het dagelijks leven nauwelijks gebruikt, als hij op zijn werk is, zit hij achter een computer, hij heeft een Pebble smartwatch die van alle berichten notificaties geeft en hij heeft Glass niet nodig om hem te vertellen hoe laat zijn trein vertrekt. Het apparaat is in zijn huidige vorm te beperkt om zijn smartwatch en telefoon te kunnen vervangen. Waar hij Glass wel veel voor gebruikt is wanneer hij naar nieuwe plekken gaat, weekendtripjes en vakanties. Dan heeft het apparaat toegevoegde waarde.
 
Hij vertelt over zijn vakantie in Japan waar hij met behulp van de app Field Trip van Google, op eenvoudige wijze kon beschikken over locatie gebaseerde informatie zonder continu zijn telefoon erbij te moeten pakken. Hieronder een impressie
 
 
 
Eén van de grootste uitdagingen die Ronald ziet voor Glass is de compleet andere interactie die gebruikers met het apparaat hebben. Iets waar ontwikkelaars goed over moeten nadenken. Het scherm is te klein om veel informatie te tonen, meer dan 3 regels tekst en het wordt onleesbaar. De invoermechaniek is beperkt tot een touchstrip en stemherkenning. Die stemherkenning zorgt er ook nog eens deels voor dat Google Glass de komende jaren zeer waarschijnlijk niet zal uitkomen in Nederland, het blijkt nog te moeilijk te zijn om andere talen dan Engels goed te kunnen herkennen voor de software (10).
 
De meest beperkende factor is misschien nog wel het feit dat het apparaat zich simpelweg niet leent om lange periodes achter elkaar gebruikt te worden.
Wearable computing was een term die de afgelopen tien jaar veelvuldig geroepen werd bij nieuwe gadgets maar met de introductie van geavanceerde smartwatches en Google Glass lijkt de opkomst hiervan niet meer te stoppen. Als je afgaat op berichtgeving vanuit de veelal traditionele media, kan er weinig positiefs uit deze ontwikkelingen komen. We worden dag en nacht gefilmd, het einde van privacy is, nu echt, in zicht, straks ligt iedereen zijn identiteit voor het oprapen (bij de introductie van Hyves en Facebook klonken dezelfde soort berichten).
 
Zo’n vaart zal het allemaal niet lopen maar wat wel van belang is, is dat wij als ontwerpers ons goed inlichten over de technieken en goed nadenken waar onze verantwoordelijkheden liggen als we gaan werken met dit soort apparaten. Zoals Sander Veenhof al stelde, voorop blijven lopen, je laten meesleuren maar ook vooral soms een stapje terug nemen en het overzicht bewaren. Maar nooit, nooit achter de gebeurtenissen aanhobbelen.
 
 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
bronnen

1) http://en.wikipedia.org/wiki/Placebo_button

2) http://en.wikipedia.org/wiki/Ubiquitous_computing

3) http://en.wikipedia.org/wiki/Phantom_vibration_syndrome

4) http://electronics.howstuffworks.com/ringxiety.htm

5) http://www.bbc.com/future/story/20130701-why-you-feel-phantom-phone-calls

6) https://www.layar.com/layers/stop/

7) http://ruimtewandeleninhetpark.nl/?page_id=600

8) http://gizmodo.com/5873684/force-smartphone-addicts-to-pay-for-your-meal-with-this-ingenius-game

9) http://www.engadget.com/2013/09/04/galaxy-gear-hands-on/

10) http://tweakers.net/nieuws/91383/europese-introductie-google-glass-nog-ver-weg-door-privacy-en-stemherkenning.html